Səyahətnamələr əlavə edildikcə onlara aid yerlər bu xəritədə görünəcək.
Azerbaijan Atlas Azərbaycanın tarixini, yaşayış məntəqələrini və tarixi coğrafiyasını mənbələr əsasında araşdırmaq üçün hazırladığım rəqəmsal layihədir. Məqsədim müxtəlif dövrlərə aid məlumatları interaktiv xəritə üzərində bir araya gətirərək onları daha əlçatan və araşdırılması daha rahat etməkdir.
Layihədə tarixi siyahıya alınmalar, əhali qeydləri və səyyahların təsvirləri yer alır. Xəritədə bir yaşayış məntəqəsini seçərək onun müxtəlif dövrlərdəki adına, əhalisinə və haqqında yazılmış qeydlərə baxmaq mümkündür. Mənbələrdəki qeyri-müəyyənliklər və ziddiyyətlər ayrıca göstərilir; tarixi təsvirlər dövrün şəraiti və müəllifin baxışı nəzərə alınaraq oxunmalıdır.
Layihə üzərində iş davam edir: yeni mənbələr əlavə olunur, məlumatlar dəqiqləşdirilir və xəritənin əhatəsi genişləndirilir. Mövcud materiallar Azərbaycanın bütün bölgələrini və tarixi dövrlərini hələ əhatə etmir.
Azərbaycanın tarixi, genetik mənşəyi və nəsil bağları ilə bağlı hazırladığım digər layihələr Azerbaijan Genomics və UruqTree platformalarıdır.
Azerbaijan Atlas layihəsinin inkişafına dəstək olun. Hər bir töhfə bu işi davam etdirmək üçün dəyərlidir.
Buy Me a Coffee səhifəsində istədiyiniz məbləği daxil edərək birdəfəlik dəstək göstərə bilərsiniz.
Dəstək səhifəsi hazırlanır. Tezliklə burada dəstək göstərə biləcəksiniz.
Ödəniş üçün Buy Me a Coffee səhifəsi yeni pəncərədə açılacaq.
Atlasda yaşayış məntəqələri və əhali haqqında məlumatlar aşağıdakı tarixi mənbələr əsasında təqdim olunur.
Səyahətnamələr bölməsində Övliya Çələbi, Jan Şarden, Jan Batist Tavernye və Adam Olearinin təsvirləri yer alır.
Xəritədəki bölgülər müasir coğrafiyaya əsaslanır və tarixi inzibati sərhədləri göstərmir. Mənbələrdəki qeyri-müəyyənliklər və fərqli yazılışlar müvafiq qeydlərdə saxlanılır.
Xəritə: OpenFreeMap · © OpenStreetMap contributors.
Çələbinin 1-ci səyahəti. Nöqtələr və mətnlər təqdim edilmiş uMap arxivindən götürülüb. Dayanacaqlar təqdim edilən 115 yerlik ardıcıllıqla göstərilir. Xətlər sxematikdir; dəqiq tarixi yolu göstərmir. ? işarəsi yerin dəqiq bilinmədiyini bildirir. Xətt koordinatı olan dayanacaqları ardıcıllıqla birləşdirir; koordinatı gözlənilən dayanacaqlar siyahıda saxlanılır. Mətnlər təqdim edilmiş mənbə görüntüləri əsasında redaktə olunub.
Tavernierin səyahətnaməsində bir sıra bölgələrin keçmişi və dini məkanları haqqında məlumatlar erməni həmsöhbətlərindən, o cümlədən kilsə və yepiskop çevrələrindən alınmış rəvayət və izahlara əsaslanır. Müəllif bəzən bunu özü də açıq bildirir: Sultaniyyədə əvvəllər təxminən 800 kilsə və şapelin olması iddiasını “ermənilərə inansaq” qeydi ilə təqdim edir; başqa bir hissədə isə tarixi məlumatı yepiskopun erməni tarixlərinə istinadən danışdığını yazır. Bu parçalar birbaşa müşahidədən çox, müəyyən çevrələrin keçmiş haqqında təsəvvürlərini əks etdirir.
Bu səbəbdən bölgənin tarixini qiymətləndirərkən Tavernierin belə nəqllərini yoxlanılmış fakt kimi qəbul etmək və nəticələri yalnız bu mənbə üzərində qurmaq düzgün yanaşma deyil. Mətn oxunarkən müəllifin şəxsən gördükləri ilə başqalarından eşitdikləri fərqləndirilməli, xüsusilə tarixi və əhali ilə bağlı iddialar digər səyyahların müşahidələri və dövrün yerli mənbələri ilə tutuşdurulmalıdır.
Qaynaq görünüşündə 1831-ci ilin kameral təsvirində ayrıca sayı göstərilən tayfalar və Şəmşəddilin 1860-cı il qeydlərində adı çəkilən icmalar yer alır. Genişləndirilmiş görünüş bu qeydlərlə yanaşı redaksiyanın seçdiyi əlavə kəndləri də göstərir. Əlavə kəndlər mənbədəki kənd sayına görə ölçüləndirilir. Ailə payına və ya siyahıda göstərilən saylara əsaslanan ölçülər kartda ayrıca izah olunur. Ailə payı yalnız vizual ölçüləndirmədə istifadə edilə bilər; bu pay dəqiq tayfa şəxs sayı kimi təqdim olunmur.
Rəngli sahələr əhali sayına uyğun statistik görünüşdür; tarixi mülkiyyət və ya tayfa sərhədləri deyil. Eyni kənddəki qruplar ayrı istiqamətlərdə göstərilir, qonşu kəndlərin sahələri üst-üstə düşmür.